6g15phút, tàu ghé trạm kiểm soát biên phòng Rạch Gốc (Cà Mau). Thuyền trưởng trình giấy, làm thủ tục. Biên phòng đếm người và kiểm soát phao... Tàu trực chỉ về phía cửa biển. Nắng đã lên. Biển mênh mông, sáng đẹp kỳ vĩ. Tàu xé nước phăng phăng hướng về Hòn Khoai. Phía đất liền chỉ còn thấy những dải rừng đước xanh đen, sừng sững như bức trường thành chắn biển... Đã thấy Hòn Khoai một cụm xanh lam phía trước. Hòn Khoai cách đất liền ở cửa Rạch Gốc, xã Tân Ân, huyện Ngọc Hiển chừng 25km, ở bãi Khai Long, cận mũi Cà Mau khoảng 14km. Tàu chở chúng tôi chạy với vận tốc 6 hải lý. “Hai tiếng đồng hồ sẽ đến Hòn Khoai” - Thuyền trưởng tàu đánh cá CM 8163 TS nói.

Nước biển dần đổi màu xanh lơ chứ không đùng đục như ở ven bờ. Hòn Đồi Mồi, Hòn Tượng, Hòn Sao hiện lên rõ dần... rồi đến Hòn Khoai. Đá núi hàng triệu năm bị sóng biển đánh mòn khuyết dưới chân tạo thành những hình dáng lạ lùng! Hòn Tượng thì trông giống như một con voi khổng lồ chìm nửa thân dưới biển!

Toàn cảnh Hòn Khoai.

Tàu ghé Bãi Nhỏ ở phía Tây Nam đảo. Cây cối trên núi um tùm, sầm uất, mang dáng vẻ hoang sơ, thơ mộng... Tháng tư còn gió chướng nên ở bến nầy sóng yên, biển lặng. Bãi Nhỏ cạn, tàu không cặp sát bến được. Khách phải xuống thuyền con để vào bờ cách đó chừng 40m. Phía bên phải của bến, là một bãi đá trứng, đẹp như có bàn tay ai sắp đặt! Trên bờ rợp bóng cây phong ba, phi lao.

Đồn biên phòng 700 dựa lưng sát vách núi, khách loáng thoáng nhìn thấy vài bóng áo xanh của những người lính giữ đảo. Hạt kiểm lâm Hòn Khoai cũng nằm cạnh đó. Có ba cái quán bán nước giải khát và hàng tạp hóa lặt vặt, phục vụ “dân” trên đảo. Thực ra, trên Hòn Khoai không có dân cư. Hải quân đóng ở Bãi Lớn, phía Đông đảo. Một tổ công tác của Công ty Bảo đảm an toàn hàng hải, trông coi ngọn đèn biển ở vị trí 8,25,36 độ vĩ Bắc - 104,50,06 độ kinh Đông, trên đỉnh cao 315,7m.

Tôi và một số bạn trẻ ở Xã đoàn Tân Ân, huyện Ngọc Hiển (Cà Mau) bắt đầu leo đường núi để đi lên ngọn hải đăng trên đỉnh Hòn Khoai. Con đường xuyên rừng khá hiểm trở với những dốc dựng ngược, gắt từ khoảng 45o đến trên dưới 70o, lổn ngổn đá trứng, đá tảng lớn nhỏ với đất thịt pha cát màu vàng cam. Đất, đá gốc thủy tra thạch trầm tích được nâng lên khỏi mặt biển, lộn xộn như xà bần! Ấy vậy mà cây cối xanh tốt, mạnh mẽ lạ thường. Tôi đứng tần ngần, nhìn ngắm, chiêm ngưỡng, thán phục trước một cây mù u rừng chừng bảy, tám người dang tay ôm chưa hết. Cây mù u sần sùi, u nần cổ quái chứng tỏ nó đã rất cao niên, bởi cây trên núi rất chậm lớn! Tôi đi xuyên dưới tán rừng thâm u. Có rất nhiều bằng lăng (thau lau) cổ thụ. Sao, dầu, muỗng, ràng vàng (lim) rải rác khắp nơi dọc triền núi. Tiếng chim hót líu lo, ríu rít trên những cây trâm rừng có những lùm trái chín mọng, đen sẫm. Phảng phất hương ngọc lan giữa núi rừng. Thỉnh thoảng chúng tôi băng ngang qua những con lạch, suối nhỏ, nước trong veo soi rõ mặt người. Đường lên ngọn hải đăng quanh co, uốn lượn, dài chừng non 3km, nhưng phải đi gần hai tiếng đồng hồ mới tới.

Trưởng trạm đèn biển Hòn Khoai Nguyễn Duy Sản pha trà mời chúng tôi. Anh giới thiệu khái quát nhiệm vụ, lịch lên đèn của hải đăng Hòn Khoai. Các anh có tám người. Nơi ăn, chốn ở rộng rãi, sạch sẽ. Trên đỉnh có hồ nước mưa dự trữ. Trạm có máy phát điện chạy dầu. Dàn pa-nen hấp thu năng lượng mặt trời chuyển hóa thành điện năng phục vụ thắp sáng, xem ti-vi, đun nước... Gió biển phóng khoáng là nguồn của cải vô tận! Nhiệt độ trên đảo luôn thấp hơn ở đất liền từ 2 đến 3 độ C. Đèn biển Hòn Khoai nằm trong hệ thống hải đăng Cần Giờ - Côn Đảo - Phú Quốc, được người Pháp xây dựng năm 1939, đến nay đã có nâng cấp, sửa chữa với nhà cửa khang trang, trang thiết bị hiện đại. Hải đăng cao 15,7m, mỗi cạnh 4m, xây bằng đá hộc, bên trong có thang xoắn, đèn pha sáng tới 35 hải lý...

Trên đỉnh Hòn Khoai, cạnh ngọn hải đăng, có bia ghi lại cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai của nhà giáo Phan Ngọc Hiển và các đồng chí của ông (13-12-1940). Mấy dãy nhà đá xây từ đời Pháp thuộc đứng chơ vơ, hoang phế như chứng tích của thời gian. Chung quanh hải đăng có nhiều cây xoài, mít, thân rất to, trái sai oằn. Những luống cải, rau muống, giàn bí bầu cũng rất xanh tốt. Các anh ở hải đăng Hòn Khoai lên xuống mua hàng, chở dầu bằng xe máy. Xe phải cải tiến sên, nhông, dĩa mới leo núi nổi...

Trở xuống núi, chúng tôi đi vòng qua phía đông Hòn Khoai theo con đường nhựa thoai thoải, giữa những tán cây rừng giao đu. Có vài khúc quanh gắt và dốc... Bãi Lớn hiện ra như một Nha Trang thu nhỏ. Biển mùa hè trong xanh, xa xa sóng gợn lăn tăn, lấp lánh. Hòn Đồi Mồi, Hòn Sao xanh mơ, mượt mà. Tàu đánh cá nhấp nhô lướt sóng, gió rì rào thổi liu riu vào vịnh. Biển, rừng cây, đá núi, đan xen hài hòa với nhau, tươi đẹp, thơ mộng và hoang sơ. Bãi Lớn cát trắng mịn, thoai thoải. Tôi ngồi trên một tảng đá, dưới bóng cây bàng biển, mơ màng về một khu du lịch, nghỉ dưỡng trong tương lai, tuyệt vời và tiện ích, bởi nó cách biển, nhưng không xa đất liền lắm, lại nằm ở một vị trí rất dễ gây ấn tượng: phía chót mũi Cà Mau - nơi cuối cùng của đất liền Tổ quốc về phía Nam.

Chúng tôi đi tắt lên núi để về Bãi Nhỏ. Mệt nhừ với đường núi dốc. Vài cô đoàn viên dựa lưng vào vách đá nghỉ mệt. Thanh Thúy, Thanh Tuyền và Thanh Tú ở xã đoàn Tân Ân, chiều nay sẽ giao lưu văn nghệ với các chiến sĩ biên phòng đồn 700. Các cô hồn nhiên và vui vẻ. Trần Minh Thuận, thiếu úy kiểm lâm được phân công đi theo đoàn động viên: “Cố lên, về trạm của tôi, mình ăn cơm với cá dứa và cua biển...”. Cả nhóm reo lên như tan đi mệt nhọc: “ Hoan hô anh Thuận! “Thuận năm nay 28 tuổi, chưa có gia đình, người gốc Cà Mau. Anh cho biết: Trong rừng nguyên sinh của Hòn Khoai có rất nhiều cây thuốc quí như: cốt toái, huyết rồng,linh chi, ngũ triều, kỳ hương, quế quan, thần thông, hà thủ ô, thiên niên kiện... Động vật sống trên đảo thường gặp là: kỳ đà, trăn hoa, rắn mái gầm, sóc bụng xám. Cách đây vài năm, lúc trăn nuôi bị tuột giá, người ta đã đem thả vào rừng trên 2.000 con. Khỉ ở đây khá nhiều, gà rừng và chim cũng lắm. Ngành lâm nghiệp đã thống kê có trên 221 loài thực vật bậc cao sống ở Hòn Khoai, thuộc 78 họ... Diện tích Hòn Khoai chỉ có 561ha, nhưng động thực vật rất phong phú. Nước ngọt trên Hòn Khoai có quanh năm. Vào mùa khô, dân ven biển Cà Mau và các tàu đánh cá thường ghé Hòn Khoai để lấy nước.

Các nhà khoa học, những nhà hoạt động bảo vệ môi trường cũng như những người quan tâm đến Hòn Khoai có sự lo ngại chính đáng cho hòn đảo nhỏ nầy. Nếu không được bảo tồn nghiêm nhặt, hệ động thực vật của Hòn Khoai sẽ có nguy cơ nghèo đi, bởi diện tích rừng ở đây nhỏ và xa cách đất liền, thiếu sự giao lưu, bổ sung giữa các loài, giống. Sự tác động của con người cũng là điều rất đáng lưu ý khi đặt vấn đề du lịch cho đảo. Khai thác và bảo tồn phải là hai tiêu chí song hành, chặt chẽ đối với môi trường thiên nhiên.

Chúng tôi ghé chốt kiểm lâm ở triền núi vừa giữa trưa. Cơm được dọn lên với cá dứa kho, canh chua đầu cá chẽm nấu kèm chuối cây rừng xắt ghém. Cua biển luộc chấm muối ớt. Một can rượu nếp thơm được đem ra. Cả đoàn vui vẻ với mấy chiến sĩ kiểm lâm. Rượu vào chếnh choáng. Thúy ca vọng cổ, rồi Tú hát thêm vài bản vắn mùi mẫn. Khách và chủ bịn rịn chia tay nhau lúc tàn tiệc... Đoàn đổ xuống núi theo lối rừng ban sáng để về Bãi Nhỏ.

Chiều. Gió chao nhẹ những con tàu dưới bến. Bữa ăn chia tay với đồn biên phòng 700 nhiều quyến luyến! Thúy, Tuyền và Tú lại hát. Các chiến sĩ trẻ chạy tìm hoa rừng tặng các cô. Hải sản tươi ngon dọn ra đãi khách: cá đuối dơi nấu mẻ, tôm tích luộc, cua đá rang, tôm sú hấp bia, lẩu cá mú...

Ở Hòn Khoai hình như không thiếu gì, có thiếu chăng là bóng dáng con người! Chúng tôi lên tàu về đất liền. Đồn trưởng, đồn phó và các chiến sĩ đứng trên bến vẫy tay tiễn... Tấm bảng nền xanh lá cây có chữ “Đồn biên phòng 700” xa dần rồi mờ nhạt trong bóng chiều trên biển...

(Nguồn: báo Cần Thơ 2007)